Śledztwo przeprowadzone przez „Haaretz” wykazało jednak, że pomimo rezygnacji Moshe Kantor nadal może być zaangażowany w działalność luksemburskiej organizacji charytatywnej, która zapewnia większość funduszy organizacji.
Nie wiadomo, czy narusza to nałożone na niego sankcje lub naraża Europejski Kongres Żydów na jakiekolwiek konsekwencje prawne. Eksperci, z którymi skontaktował się „Haaretz”, przedstawili sprzeczne opinie na ten temat, a Kantor i organizacja, której przekazał miliony, nie odpowiedziały na prośbę o komentarz.
Nieproporcjonalna kontrola nad funduszem
Kantor jest głównym udziałowcem rosyjskiej firmy nawozowej Acron i wykorzystał swój majątek — szacowany przez Forbes na 12,7 mld dolarów — do finansowania organizacji żydowskich w Europie i Izraelu. Jego głównym narzędziem jest Europejski Fundusz Żydowski z siedzibą w Luksemburgu, który przeznacza ponad 2 mln dolarów rocznie na wsparcie grup żydowskich, w tym Europejskiego Kongresu Żydów.
Fundusz został utworzony w 2006 r., a Kantor od początku pełnił w nim funkcję przewodniczącego. W tym roku, po nałożeniu na niego sankcji, zrezygnował również z tej funkcji.
Przeczytaj także:
- Pora poprawić relacje Izraela z amerykańskimi Żydami
- Czy nowe uprawnienia UE zagrożą Izraelowi?
- Potrzebne jest jednoznaczne i jednogłośne stanowisko Izraela w sprawie rosyjskich zbrodni na Ukrainie – uważa „The Jerusalem Post”
- W 2021 r. pierwszy raz od 50 lat, aż 5 tys. amerykańskich Żydów wyjechało do Izraela
Kantor był również jednym z czterech członków funduszu — członków, którzy w zasadzie kontrolują fundusz i mają prawo do podejmowania kluczowych decyzji. Zgodnie z listą przekazaną władzom Luksemburga w styczniu tego roku, pozostałymi członkami są jego syn Władimir, córka Jekaterina oraz Światowe Forum Holokaustu (izraelska organizacja non-profit powiązana z Kantorem).
W przeciwieństwie do funkcji prezesa, z której zrezygnował, nic nie wskazuje na to, że Kantor lub członkowie jego rodziny zrezygnowali z funkcji członków. Zgodnie ze statutem funduszu, członkowie mają prawo uczestniczyć w spotkaniach, wprowadzać punkty do porządku obrad i głosować nad decyzjami, przy czym ich siła głosu jest uzależniona od wysokości ich wpłat.
Choć sprawozdania finansowe funduszu wydają się niekompletne, Kantor przekazał od 2007 r. co najmniej 13,3 mln dolarów, co pozwala mu sprawować nieproporcjonalnie dużą kontrolę nad działaniem funduszu.
Ponadto Kantor wyznaczył bliskiego współpracownika na skarbnika funduszu. Raya Kalenova, Rosjanka mieszkająca w Belgii, od lat współpracuje z Kantorem, a obecnie pełni także funkcję prezesa Europejskiego Kongresu Żydów. Innymi słowy, Kalenova jest dyrektorem generalnym największej grupy żydowskiej w Europie, a także skarbnikiem funduszu, który zapewnia większość środków finansowych tej organizacji. Ponadto jej córka, Ariella Woitchik, pełni funkcję sekretarza generalnego funduszu.
Kontrola jest w dużej mierze scentralizowana
„Haaretz” skontaktował się z kilkoma europejskimi ekspertami od sankcji, by zapytać, czy oznacza to, że Europejski Kongres Żydów lub wspierający go fundusz mogą być narażone na jakiekolwiek konsekwencje prawne.
„Kantor pozostaje w granicach prawa, jeżeli korzysta jedynie z praw członka stowarzyszenia, ale nie, jeżeli ingeruje w jego zarządzanie” — powiedziała Typhanie Afschrift, wybitna belgijska adwokat podatkowa z międzynarodową praktyką.
Dodała, że „Kantor może więc głosować na walnych zgromadzeniach, nawet jeśli ma większość głosów”.
Jednak inni eksperci nie zgodzili się z tym stwierdzeniem, a jeden z europejskich prawników, którego praktyka obejmuje sprawy związane z sankcjami międzynarodowymi (wypowiadający się pod warunkiem zachowania anonimowości), powiedział „Haaretzowi”, że sprawa dotyczy tego, „czy — przy najbardziej prawdopodobnym scenariuszu, że prawie wszystkie środki pochodzą od Kantora we wszystkich tych strukturach i mając swoich ludzi na kluczowych stanowiskach reprezentacyjnych — Kantor skutecznie zachowuje kontrolę nad tymi pieniędzmi, a tym samym nad strukturami”.
Źródło znające sprawę powiedziało izraelskiej gazecie, że o ile mu wiadomo, członkowie rady doradczej Europejskiego Funduszu Żydowskiego nigdy nie spotkali się w celu omówienia spraw w oficjalnym charakterze, nie brali udziału w wydatkowaniu funduszy ani nie otrzymali informacji finansowych dotyczących funduszu, co sugeruje, że kontrola w organizacji jest w dużej mierze scentralizowana.
Inne źródło znające sprawę było jeszcze bardziej dosadne, mówiąc, że Kantor „utrzymywał Europejski Kongres Żydowski przy życiu, a także umieszczał swoich ludzi na stanowiskach kierowniczych”.
Pytania pozostały bez odpowiedzi
W ostatnim dokumencie finansowym Europejskiego Kongresu Żydowskiego, który widzieli dziennikarze „Haaretz”, stwierdzono, że „cały budżet pochodzi z Europejskiego Funduszu Żydowskiego”. Podczas spotkania po rezygnacji Kantora Kalenova potwierdziła, że „dzięki Moszemu Europejski Kongres Żydowski ma rezerwy na co najmniej rok, by pokryć podstawowe wydatki, w tym oczywiście pensje naszego zespołu”.
Zapytana o legalność tego porozumienia Komisja Europejska odesłała „Haaretz” do rządu Luksemburga, który odmówił komentarza. W oświadczeniu rzecznik Ministerstwa Finansów tego kraju powiedział, że „nie komentuje ono indywidualnych przypadków”.
Kalenova, Woitchik i przewodniczący Europejskiego Kongresu Żydów Ariel Muzicant nie odpowiedzieli na prośbę o komentarz do czasu publikacji.
Rzeczniczka Europejskiego Kongresu Żydowskiego potwierdziła otrzymanie zapytania „Haaretza”, ale nie udzieliła dalszych odpowiedzi. Lista pytań skierowana do Kantora i przesłana za pośrednictwem kilku jego współpracowników pozostała bez odpowiedzi. Dalsze pytania wysłane za pośrednictwem jego strony na Facebooku, a także na kilka adresów e-mailowych wymienionych na jego stronie internetowej (która została wyłączona na początku tego roku), również nie doczekały się odpowiedzi.
